Mgr inż. Łukasz Zieliński



Promotor: prof. dr hab. inż. Paweł Kafarski

Markery miodów odmianowych

Słowa kluczowe: związki fenolowe, związki terpenowe, markery chemiczne, miody odmianowe, Varroa destructor

Cele projektu

Każdy miód zawiera swoiste świadectwo botanicznego i geograficznego pochodzenia w postaci zawieszonych w nim setek tysięcy ziaren pyłku roślin, z których powstał. Kwalifikacji miodu, jako odmianowego dokonuje się klasycznie poprzez analizę melisopalinologiczną. Analiza ta polega na określeniu procentowego udziału pyłków poszczególnych gatunków roślin w miodzie i znalezieniu pyłku przewodniego [1, 2]. Metoda ta posiada wiele ograniczeń, zależnych między innymi od technik ekstrakcji i filtracji miodu dokonywanych przez pszczelarzy, jak i od doświadczenia wykonującego analizę. Dlatego też, konieczne staje się stworzenie precyzyjnego systemu określania pochodzenia i oceny jakości miodu, poprzez identyfikację charakterystycznych substancji chemicznych (markerów) w danym gatunku miodu odmianowego. Informacje zawarte w raportach Państwowej Inspekcji Handlowej, na temat fałszowanych na szeroką skalę miodów, przez dodawanie wysoko słodkich syropów glukozowo-fruktozowych wytworzonych ze skrobi, dodatkowo potwierdzają konieczność badań.

Miód jest skomplikowaną matrycą chemiczną zawierającą ponad 600 związków chemicznych. Najbardziej różnorodne grupy związków występujące w miodach stanowią związki fenolowe i substancje lotne, dlatego też głównie w tych grupach poszukuje się nowych markerów [3,4].

Podstawowym celem projektu jest utworzenie swoistej bazy zawierającej profile związków chemicznych występujących w polskich miodach odmianowych. Ponadto izolacja i identyfikacja nowych, wcześniej nieopisanych chemicznych markerów miodów. Otrzymane w ten sposób wyniki pozwolą na szybką i bardziej precyzyjną ocenę botanicznego i/lub geograficznego pochodzenia miodu.

Dodatkowy cel stanowi próba odnalezienia chemicznych atraktantów roztoczy Varroa destructor z rodziny pajęczaków, stanowiących obecnie największe zagrożenie dla rodzin pszczelich i pogłębiające masowe ginięcie pszczół (CCD - colony collapse disorder).

Planowane metody i narzędzia badawcze

W badaniach zastosowane zostaną różne techniki analityczne: GC-MS, HPLC, CE, NMR. Celem tak szerokiego zakresu badań jest wybranie możliwie najefektywniejszej, a przy tym najmniej kosztownej, z nich. Zastosowanie tych metod analitycznych pozwoli na uzyskanie informacji ważnych zarówno z punktu widzenia ekologii pszczoły miodnej (w tym informację o atraktantach roztoczy Varroa destructor), a także zdefiniowania tych składników miodów odmianowych, które są odpowiedzialne za walory smakowe i aktywność nutriceutyczną miodu.

Dodatkowo do procesu tworzenia profili chemicznych zostaną użyte narzędzia statystyczne.

Wpływ realizacji projektu na wzrost innowacyjności gospodarki regionu poprzez zintensyfikowanie powiązań między nauką i przemysłem, w tym określenie możliwości zastosowania wyników badań w konkretnym sektorze bądź przedsiębiorstwie

Wyniki pracy odpowiadają działaniu 4.4 i 4.1 (nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym i wsparcie na prace badawcze i rozwojowe oraz wdrożenie wyników tych prac) w projekcie innowacyjna gospodarka. W Polsce nie podejmowano prób stworzenia nowego, lepszego systemu określania jakości i pochodzenia miodu. Analizując przestrzenia literaturę źródłową ostatnich lat, można dojść do wniosku, iż znakomita większość badań skupia się na poszukiwaniu nowych markerów miodów odmianowych i określaniu unikalnych właściwości nutriceutyczną miodu.

Skutkiem stworzenia bazy danych chemicznych „odcisków palca” polskich miodów odmianowych, będzie możliwość wprowadzenia miodów certyfikowanych gwarantujących autentyczność oraz wysoką jakość produktu z korzyścią dla konsumentów i pszczelarzy

Dodatkowo, wykrycie atraktantów roztoczy Varroa destruktor znacznie poszerzy wiedzę na temat tego pasożyta rodzin pszczelich oraz wydatnie przyczyni się do walki z nim. Wyniki badań stworzą możliwość zastosowania nowych środków ochrony pasiek, które w odróżnieniu od obecnie stosowanych nie będą wpływały na fizjologię pszczół miodnych i nie będą pogłębiały obecnego na całym Świecie zjawiska upadania rodzin pszczelich.


Literatura

1. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dni 14 Stycznia 2009r. (Dz. U. z dnia 2 lutego 2009 r.) załącznik punkt IV.

2. J. LOUVEAUX, A. MAURIZIO, G. VORWOHL. Methods of Melissopalynology, International Commission for Bee Botany of IUBS, 139-153.

3. Jerković I. Marijanović Z. A short review of headspace extraction and ultrasonic solvent extraction for honey volatiles fingerprinting. Croat J Food Sci Techno.1. 1, 28-34

4. V. Kaskoniene, P. R. Floral Markers in Honey of Various Botanical and Geographic Origins: A Review

. Venskutonis. Compr. Rev. Food. Sci. Food Saf, 9, 620-634





dol