Mgr Milena Oterman



Promotor: prof. dr hab. inż. Piotr P. Wieczorek

Wydzielanie i oznaczanie związków halucynogennych z próbek biologicznych

Słowa kluczowe: halucynogeny, próbki biologiczne, HPLC, SPE, ekstrakcja membranowa

Cele projektu

Rośliny halucynogenne są prawdopodobnie najstarszymi środkami narkotyzującymi znanymi ludzkości na całym świecie. Trudno ustalić od jak dawna znane są cywilizacji, spożywanie ich sięga kilku tysięcy lat, były wykorzystywane w celach religijnych i rytualnych, stosowane do dziś niemal wyłącznie w celach odurzających [1].

Działaniem halucynogennym charakteryzują się niektóre gatunki grzybów i to one właśnie, zaraz po amfetaminie i pochodnych morfiny są najpopularniejszymi substancjami odurzającymi. Szczególnie dużym zainteresowaniem cieszą się grzyby z rodzaju Psilocybe oraz Amanita. Głównymi substancjami wykazującymi działanie psychoaktywne w materiale grzybowym są psylocybina i jej metabolit - psylocyna oraz pochodne psylocybiny [1,2,4] . Oprócz pochodnych indolowych działanie halucynogenne wykazują także pochodne izoksazolu: kwas ibotenowy i muscymol występujące głównie w grzybach z rodzaju Amanita [1,3,4]. Substancje te ze względu na swoje zróżnicowane właściwości mogą mieć różnorodny wpływ na organizm ludzki.

Normy prawne (Ustawa o przeciwdziałaniu narkomani) nie precyzują dokładnie, które z gatunków grzybów zaliczane są do kategorii grzybów psychoaktywnych, taki stan prawny pozwala na bardzo luźną interpretację przepisów i niejednoznaczne określenie substancji halucynogennych zawartych w grzybach [4].

Ze względu na powszechność występowania grzybów halucynogennych oraz zagrożeń z nimi związanych, konieczne jest opracowanie uniwersalnych procedur pozwalających na prostą i szybką analizę związków psychoaktywnych w złożonych próbkach różnego pochodzenia.

Celem mojego projektu jest opracowanie metod pozwalających na wydzielenie, rozdział i analizę związków halucynogennych z próbek biologicznych, takich jak materiał grzybowy, płyny fizjologiczne człowieka. Ze względu na złożoność matryc ważnym etapem realizacji niniejszego projektu będzie opracowanie odpowiednich metod wydzielania (np. ekstrakcja do fazy stałej, techniki membranowe) interesujących mnie związków z próbek biologicznych, a następnie identyfikacja tych substancji przy pomocy technik chromatograficznych (głównie HPLC z detekcją DAD/CAD). Ponieważ w skład materiału grzybowego wchodzą zarówno związki wykazujące działanie halucynogenne jak i nie posiadające takich właściwości [5], dlatego też w celu jednoznacznej identyfikacji związków halucynogennych, analizie zostaną poddane także te substancje, które nie wykazują psychoaktywności.

Planowane metody i narzędzia badawcze

Badania w ramach projektu będą ukierunkowane na opracowanie metod wydzielania i oznaczania związków z materiału grzybowego oraz próbek fizjologicznych. Pochodne indolowe, pochodne izoksazolu o właściwościach halucynogennych oraz substancje niewykazujące właściwości narkotyzujących wydzielane będą za pomocą ekstrakcji do fazy stałej SPE w trybie off-line (ang. Solid Phase Extraction) oraz przy użyciu unieruchomionych membran ciekłych (ang. Supported Liquid Membrane SLM). Projekt zakłada także opracowanie efektywnej metody analizy badanych substancji za pomocą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z matrycą fotodiodową (DAD) i detektorem koronowym (CAD).

Wpływ realizacji projektu na wzrost innowacyjności gospodarki regionu poprzez zintensyfikowanie powiązań między nauką i przemysłem, w tym określenie możliwości zastosowania wyników badań w konkretnym sektorze bądź przedsiębiorstwie

Zjawisko narkotyzowania grzybami halucynogennymi ma w Polsce coraz większy zasięg. Łatwość w dostępie do środków odurzających (w tym grzybów) stale rośnie, głównie ze względu na możliwość zakupu ich przez Internet. Z danych statystycznych wynika, że na terenie całego kraju w dalszym ciągu utrzymuje sie wzrost obrotu narkotykami, szczególnie wśród młodocianych. Narkotyki dostępne są już praktycznie nie tylko w dużych miejskich aglomeracjach, ale także w mniejszych miejscowościach, czy na terenie wiosek [4].

Tereny województwa opolskiego oraz Dolnego Śląska, zwłaszcza obszary podgórskie, to jeden z głównych regionów występowania grzybów halucynogennych. Z względu na wzrost zagrożenia związanego ze zbieractwem, hodowlą, sprzedażą i zażywaniem grzybów halucynogennych i realizacji założeń Ustawy o zapobieganiu narkomanii, istnieje zapotrzebowanie na opracowanie efektywnych metod analizy substancji psychotropowych zarówno w materiale grzybowym jak i w płynach ustrojowych (mocz, krew). Metody analizy jakościowej i ilościowej, przeznaczone do rutynowych oznaczeń wykorzystywanych przez właściwe instytucje (np. policję), powinny być szybkie, proste i przede wszystkim – wiarygodne. Z tego też powodu głównym priorytetem niniejszego projektu jest opracowanie uniwersalnych metod wydzielania substancji halucynogennych ze złożonych próbek biologicznych oraz ich analiza za pomocą technik chromatograficznych oraz wdrożenie tych procedur jako podstawowych form kontroli poziomu substancji psychotropowych w organizmie człowieka.

Literatura

  1. N. Cunningham; Hallucinogenic plants of abuse; Emergency Medicine Australasia 20 2008 167 – 174

  2. K. Saito, T. Toyo’oka, T. Fukushima, M. Kato, O. Shirotab, Y. Goda; Determination of psilocin in magic mushrooms and rat plasma by liquid chromatography with fluorimetry and electrospray ionization mass spectrometry; Analytica Chimica Acta 527 2004 149–156

  3. K. Tsujikawa, H. Mohri, K. Kuwayama, H. Miyaguchi, Y. Iwata, A. Gohda, S. Fukushima, H. Inoue, T. Kishi; Analysis of hallucinogenic constituents in Amanita mushrooms circulated in Japan; Forensic Science International 164 2006 172 – 178

  4. I. Jasicka – Misiak, P. Młynarz, P. Kafarski; Identyfikacja grzybów halucynogennych ze wskazaniem najpowszechniej stosowanych metod oznaczania substancji halucynogennych z grzybów we krwi; www.biotech.dczt.wroc.pl

  5. B. Muszyńska, K. Sułkowska – Ziaja, H. Ekiert; Indole compounds in fruiting Dobies of some edible Basidiomycota species; Food Chemistry 125 2011 1306 – 1308





dol